Archiwum kategorii: Zarys historii architektury

Abrysy budowli w różnych sposobach y kształtach

W zbiorach Biblioteki Naukowej um. Wernadskiego Ukraińskiej Akademii Nauk w Kijowie, w zasobach Instytutu Rękopisów, znajduje się rękopis zatytułowany „Abrysy budowli w różnych sposobach y kształtach”.  Kodeks ten zawiera przede wszystkim projekty architektury cywilnej – dwory, pałace oraz zabudowania dworskie; jedynie trzy rysunki to projekty kościołów. Zdecydowana większość rysunków jest anonimowa.  Nieznany jest również autor całego zbioru, ani jego pierwotny właściciel. Czytaj dalej Abrysy budowli w różnych sposobach y kształtach

Kroje architektury Adama Idźkowskiego

W naszej księgarni pojawiła się właśnie kolejna architektoniczna perełka! Są to „Kroje architektury, obejmujące rozmaite jej kształty, uważane jako przedmiot piękności” autorstwa Adama Idźkowskiego, budowniczego rządowego w Królestwie Polskim. Idźkowski jest kolejnym architektem, którego postać warto przypomnieć współczesnym budowniczym. Czytaj dalej Kroje architektury Adama Idźkowskiego

Wawrzyniec Gucewicz – mistrz wileńskiego klasycyzmu

Architektura polska jest tą dziedziną, o której wiedza społeczna jest raczej ograniczona. Przeciętny znawca polskiej historii z pewnością łatwiej przypomni sobie nazwiska wybitnych architektów włoskich, niemieckich czy holenderskich takich jak chociażby Tylman van Gameren, Krzysztof Bonadura, czy Dominic Merlini, niż nazwisko architekta Polaka. Oczywiście przed wiekiem XIX działalność architektów obcych była decydującym czynnikiem kształtującym polski krajobraz – wygląd naszych miast i wsi, acz nie należy tu zapominać polskiego mecenatu bez którego żadna poważna budowa nie mogłaby powstać. Czytaj dalej Wawrzyniec Gucewicz – mistrz wileńskiego klasycyzmu

Karol Iwanicki – architekt dworów na Kresach

Kiedy w 1924 roku Polska nawiązała stosunki dyplomatyczne z nowym rządem tureckim nasz bohater pewnie nawet nie przypuszczał, że już rok później Ministerstwo Spraw Zagranicznych powierzy mu sporządzenie projektu gmachu przeznaczonego dla polskiego poselstwa. Czy jednak nasze Ministerstwo mogło dokonać innego wyboru, jeśli projekt w zamyśle miał przybrać stylistykę polskiego, klasycystycznego pałacu? Chyba nie, wszak nasz bohater już wtedy znany był z zaprojektowania wielu doskonałych gmachów publicznych w Kijowie, a także dworów i pałaców na rozległych terenach dzisiejszej Ukrainy. Żal serce ściska, gdy pomyśli się o tym, że Karol Iwanicki w realiach III Rzeczpospolitej nie doczekał się choćby krótkiej wzmianki na sławetnej Wikipedii. Dla nas wszak jest kolejnym wielkim architektem, obok którego spuścizny inwestor marzący o nowym domu w stylu dworu nie może przejść obojętnie. Czytaj dalej Karol Iwanicki – architekt dworów na Kresach

W kręgu architektury klasycystycznej Szymona Bogumiła Zuga

Kordegarda przy Palacu w WilanowieNa ciemno zwykle malowana w polskiej historiografii epoka saska miała i swoje jaśniejsze epizody, które także powinny zainteresować architektów i budowniczych nowych dworów w dzisiejszej Polsce. Szymon Bogumił Zug (niem. Simon Gottlieb Zug; ur. 20 listopada 1733 w Merseburgu, zm. 11 sierpnia 1807 w Warszawie) jest uważany, i całkiem słusznie, za jednego z najwybitniejszych architektów polskich, przedstawicieli architektury klasycystycznej w naszym kraju. Zaszczepił on w Polsce także idee ogrodów projektowanych na modłę saską. Niewątpliwie kariera Zuga w Polsce, a także nobilitacja, którą uzyskał w pamiętnym roku wybuchu konfederacji barskiej (1768), nie byłaby możliwa bez mecenatu królów z dynastii saskiej. Przypomnijmy, że szlachta w Barze żądała detronizacji Ciołka (czyli Stanisława Augusta Poniatowskiego) i wyboru Sasa na króla Polski. Polska już miała wtedy za sobą unię personalną polsko-saską, która trwała od 1696 do 1763 roku. Na tron Rzeczpospolitej w wolnej elekcji zostali wybrani władcy Saksonii: August II (1696-1733) i August III (1733-1763). Toteż wpływy kulturowe saskie w Polsce były, i do dziś są widoczne. Przykładem może tu być chociażby Ogród Saski w Warszawie zbudowany w stylu francuskim. Był to pierwotnie królewski ogród pałacowy przy pałacu Saskim, udostępniony publiczności w 1727, będący jednym z najstarszych parków w Polsce. Duma Warszawy była też operalnia (Opernhaus), którą August III Sas wybudował w roku 1748. Czytaj dalej W kręgu architektury klasycystycznej Szymona Bogumiła Zuga

Roger Sławski – architekt poznański i zasłużony obywatel Wielkopolski

roger-slawskiNa Piotrowie w Poznaniu stoi piękny dwór, otoczony nieco zdziczałym parkiem z pięcioma stawami, w których niegdyś hodowano kaczki, a całości dopełniał folwark. Cudem ocalał do dziś spichlerz z początku XX wieku, który jest najlepiej zachowanym na terenie Poznania tego typu budynkiem podworskim. Białe ściany tej dość pokaźnej budowli przykrytej mansardowym dachem z czerwonej dachówki pięknie komponują się na tle szaro-niebieskiego nieba i otaczającej zieleni. Jesień przydaje otoczeniu dworu kolorystyki, a w zimie śnieg oraz szron na drzewach czynią to zredukowane do białości ziemiańskie teatrum, jeszcze piękniejszym. Oto jedna z budowli autorstwa ważnego architekta środowiska poznańskiego Rogera Sławskiego (ur. 24 marca 1871 w Poznaniu, zm. 13 października 1963 tamże). Bardzo interesująco prezentuje się też funkcjonalnie zaprojektowane wnętrze, które posiada spory hol w centrum uwieńczony reprezentacyjną klatką schodową nawiązującą stylowo do ówczesnych wzorów angielskich. Sama fasada dworu jest pięknie zaakcentowana dwukondygnacyjnym ryzalitem. Chyba sporą stratą dla oryginalnego wyglądu dworu były gruntowne renowacje z lat 1970 i 1990-tych, które za bardzo uprościły detal, w tym boniowanie na ścianach. Czytaj dalej Roger Sławski – architekt poznański i zasłużony obywatel Wielkopolski

Teodor Talowski – mistrz malowniczości w architekturze polskiej

Teodor Talowski (1877-1910)
Teodor Talowski (1877-1910)

Tym razem chciałbym przybliżyć miłośnikom polskiej architektury dworskiej, oraz tym wszystkim dla których obecność wątków historycznych w architekturze jest istotna, postać wybitnego architekta polskiego Teodora Talowskiego. Szczególnie Kraków i Lwów zawdzięczają mu wiele imponujących swym rozmachem budynków, choć tworzył on także swe architektoniczne wizje na byłej galicyjskiej prowincji. Urodzony w Zassowie w roku 1877, Talowski był Krakusem bardzo też emocjonalnie związanym ze Lwowem. We Lwowie zmarł w roku 1910, ale pochowany został na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie. Czytaj dalej Teodor Talowski – mistrz malowniczości w architekturze polskiej

Oskar Kolberg – etnograf zakochany w polskim ludzie

Wiedza o naszym kraju pochodzi od ludzi, którzy go współtworzyli, dla niego pracowali, opisywali jego piękno, spisywali jego bogatą historię, tworzyli uroczą architekturę, sztukę, literaturę i muzykę. Jeśli chodzi o wartości poznawcze to szczególnie przydatnymi są etnografia i krajoznawstwo. Przecież nawet dziś kiedy turystyka jest udziałem szerokich mas społecznych, większość z nas nie zna porządnie własnego kraju, i to nawet w jego w dzisiejszych granicach, a cóż dopiero o ziemiach I Rzeczpospolitej, onegdaj największego kraju Europy. Nie tak dawno temu redaktor Łukasz Górka pisał na tych łamach o Zygmuncie Glogerze, który mnie samemu utkwił w pamięci z objazdu naukowego do Tykocina pod kierownictwem dobrze znanego dziś badacza historii Podlasia, profesora, a wtedy jeszcze młodego doktora, Józefa Maroszka. To właśnie dzięki takim ludziom i takim dziełom, oraz sztychom Ordy, Vogla i wielu innych malarzy, a także dzięki pisemnym pracom etnografów jak Gloger i Kolberg, nasza wiedza o Polsce jest pełniejsza. Czytaj dalej Oskar Kolberg – etnograf zakochany w polskim ludzie

Zygmunt Gloger – sylwetka wybitnego etnografa i krajoznawcy

Zygmunt Gloger - portretSzukając inspiracji przy budowie własnego domu warto zawsze sięgać do źródeł. W nowym cyklu na naszym portalu będziemy przypominać sylwetki ludzi, którzy w swoim czasie mieli duży wpływ na popularyzowanie wiedzy o dworach lub sami dwory projektowali i budowali. Na początek postanowiliśmy wspomnieć o historyku, kolekcjonerze, etnografie i krajoznawcy – Zygmuncie Glogerze. Postaci, która kiedy wydawało się, że zostaje zapominana – dzięki wznowieniu dziś drukiem największych dzieł – powraca do łask. Przepiękną notę biograficzną o Zygmuncie Glogerze zamieścił w wydanej w zeszłym roku książce „Dwór – polska tożsamość” Maciej Rydel: Czytaj dalej Zygmunt Gloger – sylwetka wybitnego etnografa i krajoznawcy