Dwór Polski – mały słownik architektoniczny

aleja element otoczenia dworu,  wysadzana po obu stronach drzewami droga prowadząca do dworu, droga w parku.

alkierz czworoboczny narożnik wyraźnie występujący z bryły budynku dworu, posiadający własny dach. Alkierz powstał na bazie baszty – narożnej wieży obronnej.

Dwór polski - alkierz

alkowa wnęka bez okna w sypialni mieszcząca łóżko.

Dwór polski - rzut, alkowa

altana ważny element architektury ogrodowej. Najczęściej ażurowej konstrukcji, przeznaczona do odpoczynku na powietrzu.

attyka górny element budynku w postaci ścianki lub balustrady osłaniający dach.

barok styl architektoniczny dworu polskiego stosowany w XVII i XVIII wieku.

belkowanie dawniej był to najwyższy, poziomy, spoczywający na kolumnach lub ścianach, trójdzielny człon budowli, składający się z architrawu, fryzu i gzymsu.

blenda płytka wnęka w ścianie, o wykroju arkady lub okna, stosowana przede wszystkim w celach estetycznych.

boniowanie dekoracyjne opracowanie krawędzi oraz lica ciosu kamieni podkreślające ich układ.

dach łamany-polski czterospadowy dach o dwóch połaciach o tym samym spadku położonych jedna nad drugą i oddzielonych niewielką ścianką.

Dwór polski - dach łamany-polski

dach mansardowy dach dwu lub czterospadowy łamany, zbudowany z dwóch oddzielonych od siebie gzymsem powierzchni połaci dachowych.

Dwór polski - dach mansardowy

dach naczółkowy dach dwuspadowy z dodatkowymi, krótkimi, połaciami na ścianach szczytowych.

Dwór polski - dach naczółkowy

dworek miejska siedziba letnia właścicieli ziemskich, również okresowa siedziba myśliwska. Dziś pojęcie często określa mały dom mieszkalny posiadający charakterystyczne cechy dworu polskiego.

Dwór polski - dworek

dwór szlachecki, wiejski, parterowy dom mieszkalny.

eklektyzm styl architektoniczny dworu polskiego stosowany w drugiej połowie XIX wieku.

fronton w architekturze dworskiej niski trójkątny szczyt nad portykiem, który ograniczały krawędzie boczne dachu dwuspadowego. Wewnętrzne pole frontonu, gładkie lub wypełnione herbem szlacheckim właściciela nosi nazwę tympanonu.

Dwór polski - fronton

gazon element otoczenia dworu, duży ozdobny, okrągły trawnik znajdujący się na wjeździe do dworu.

gotyk styl architektoniczny dworu polskiego stosowany w XIV i XV wieku.

herb znak rozpoznawczy wyróżniający stan szlachecki.

kapitel głowica – najwyższa, wieńcząca część kolumny, filaru lub pilastra, będąca pośrednim członem konstrukcyjnym między podporą oraz elementami dźwiganymi pełniąca również funkcję dekoracyjną.

kaplica dworska drewniana lub murowana, stanowiła kolejny ważny element architektury ogrodowej. Kaplice możemy podzielić na większe z drzwiami, oknami i pomieszczeniem do modlitwy oraz mniejsze otwarte, z daszkiem na słupkach i figurką Chrystusa, Matki Boskiej, Jana Nepomucena, Stanisława Kostki i innych świętych.

Dwór polski - kaplica dworska

kartusz ozdobne obramowanie herbu szlacheckiego znajdującego się na tympanonie.

klasycyzm styl architektoniczny dworu polskiego stosowany w XVIII i XIX wieku.

konstrukcja szkieletowa system konstrukcji ścian lub budynków polegający na rozdzieleniu funkcji elementów nośnych (szkieletu) i wypełniających.

konstrukcja zrębowa patrz zrąb.

kordegarda charakterystyczny dla pałacy niewielki budynek przy bramie przeznaczony dla stróża.

kostium francuski styl architektoniczny dworu polskiego stosowany w drugiej połowie XIX wieku.

lizena płaski, pionowy występ w murze zewnętrznym.

loggia wnęka w zewnętrznej płaszczyźnie budynku, otwarta na zewnątrz, oddzielona drzwiami i oknem od pomieszczeń wewnętrznych.

naczółek patrz fronton.

neogotyk styl architektoniczny dworu polskiego stosowany w drugiej połowie XIX wieku.

oficyna element otoczenia dworu, budynek stojący z boku dworu stanowiący zaplecze gospodarcze dla budynku głównego.

pałac piętrowy dom mieszkalny o charakterze rezydencjonalnej.

pilaster ustawiony przy ścianie (lub w częściowo w nią wtopiony) płaski filar, nieznacznie występujący przed lico ściany.

portyk otwarty ganek kolumnowy lub filarowy zaszczepiony z architektury rzymskiej, który poprzedza wejście, tworząc główną część fasady budynku.

portyk wielkiego porządku portyk o wysokości kolumn równej dwóm kondygnacjom dworu.

porządek architektoniczny to system konstrukcyjno-dekoracyjny, którego elementy, o określonym kształcie i sposobie dekoracji, są powiązane określonymi proporcjami. Rozróżniamy pięć  porządków architektonicznych: dorycki, joński, koryncki, toskański, kompozytowy.

postmodernizm styl architektoniczny w którym próbuje odnaleźć się dwór polski XXI wieku.

przęsło element podziału pionowego ściany uzyskany przez rytmiczne ustawienie okien, pilastrów, kolumn itp.

przyczółek najwyższa, wsparta na belkowaniu część fontowa lub tylna ganku. Najważniejszym elementem przyczółka był tympanon.

renesans styl architektoniczny dworu polskiego stosowany w XVI wieku.

ryzalit występ z lica w elewacji budynku w jego części środkowej, bocznej lub narożnej, prowadzony od fundamentów po dach.

skarpa szkarpa, przypora – mur odchodzący prostopadle na zewnątrz od ściany wysokiego budynku pełniący funkcję konstrukcyjną.

styl dworkowy styl architektoniczny dworu polskiego stosowany w latach 1900 – 1939.

styl krajowy styl architektoniczny dworu polskiego stosowany na przełomie XIX i XX wieku.

trakt ciąg pomieszczeń na planie dworu umieszczonych w jednej osi.

tympanon patrz fronton.

wykusz forma architektoniczna stanowiąca wystający z lica elewacji element poszerzający przylegające wnętrze.

zrąb (węgieł) w ścianie wieńcowej naroże budynku wykonane z dwóch krzyżujących się belek drewnianych, z których zbudowana jest ściana. Mogą to być belki, bale, bierwiona, okrąglaki połączone złączem ciesielskim, tzw. łączenie na zrąb.

Dwór Polski - zrąb (węgieł)

Ilustracje zmieszczone w małym słowniku architektonicznym pochodzą z książki Zygmunta Glogera „Budownictwo drzewne i wyroby z drzewa w dawnej Polsce” wyd. Graf_ika 2006 r. Książka do nabycia w sklepie Stylowy Dwór.

Zygmunt Gloger Budownictwo

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *