Geneza dworu – początki dyskursu szkicami podparte

projekt dworu - podczaszyńskiW połowie XIX wieku rozgorzał gorący spór tyczący się genezy powstania dworu. Naprzeciw wyznawców teorii dyfuzjonizmu kulturowego, którzy genezę dworu widzieli w uproszczeniu formy architektury „wyższego stylu” stanęli zwolennicy koncepcji głoszącej pochodzenie dworu szlacheckiego od chłopskiej chaty.

Twórcą drugiej teorii opartej głównie na niepotwierdzonych historycznie mitach związanych z ideą „rodzimości” i „pradawności” siedziby szlacheckiej był Bolesław Paweł Podczaszyński. Architekt, twórca i wydawca „Pamiętnika Sztuk Pięknych” – pierwszego polskiego czasopisma poświęconego architekturze, malarstwu i archeologii. W 1850 roku na łamach pisma Podczaszyński opublikował jako pierwszy po dwustu latach fragmenty „Krótkiej nauki budowniczej…” i opierając się na informacjach odkrytych w tekście przedstawił teorię chałupy jako źródła narodowej architektury. Był to początek wspomnianego sporu. O tej dyskusji można by i dzisiaj napisać niejeden esej. Dziś chcielibyśmy przedstawić naszym czytelnikom projekty dwóch dworów autorstwa samego Podczaszyńskiego, które autor, dowodząc słuszności swej tezy, opublikował w 1851 roku na łamach swojego pisma. Projekty te odnosząc się ściśle do nauk przedstawionych we wspomnianej „Krótkiej…” uwzględniały również nowsze rozwiązania klasycystyczne znane autorowi. Oba dwory są dwutraktowe na planie wydłużonego prostokąta.

dwór drewniany - projekt Podczaszyńskiego
Projekt dworu drewnianego autorstwa Bolesława Pawła Podczaszyńskiego, 1851 r.
dwór murowany - projekt Podczaszyńskiego
Projekt dworu murowanego autorstwa Bolesława Pawła Podczaszyńskiego, 1851 r.

Bibliografia:
1.    „Dwór polski. Architektura, tradycja, historia.”, praca zbiorowa, wyd. Kluszczyński

Łukasz Górka

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *