Karol Iwanicki – architekt dworów na Kresach

Kiedy w 1924 roku Polska nawiązała stosunki dyplomatyczne z nowym rządem tureckim nasz bohater pewnie nawet nie przypuszczał, że już rok później Ministerstwo Spraw Zagranicznych powierzy mu sporządzenie projektu gmachu przeznaczonego dla polskiego poselstwa. Czy jednak nasze Ministerstwo mogło dokonać innego wyboru, jeśli projekt w zamyśle miał przybrać stylistykę polskiego, klasycystycznego pałacu? Chyba nie, wszak nasz bohater już wtedy znany był z zaprojektowania wielu doskonałych gmachów publicznych w Kijowie, a także dworów i pałaców na rozległych terenach dzisiejszej Ukrainy. Żal serce ściska, gdy pomyśli się o tym, że Karol Iwanicki w realiach III Rzeczpospolitej nie doczekał się choćby krótkiej wzmianki na sławetnej Wikipedii. Dla nas wszak jest kolejnym wielkim architektem, obok którego spuścizny inwestor marzący o nowym domu w stylu dworu nie może przejść obojętnie.

Dwór w Bukach na Ukrainie, fot. K.Iwanicki przed 1917 r.
Dwór w Bukach na Ukrainie, fot. K.Iwanicki przed 1917 r.

Karol Iwanicki (1870-1940) był absolwentem Wydziału Architektury Politechniki Lwowskiej, znanym przede wszystkim ze wspomnianych gmachów publicznych w Kijowie, Równem (banki), Sumach (gmach Korpusu Kadetów), a także z licznych realizacji dworów na Ukrainie (Buki, Turski Las, Kosara, Machnówka, Bucz, Chodorków, Kornin), Podolu (Jówki, Rypna, Dołhowce) oraz Wołyniu (Uszowce, Iskorość). Był również autorem wspomnianego budynku w stylu dworkowym1 Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Angorze (obecnej Ankarze), jednak prawdziwą popularność zdobył prawie całą dekadę wcześniej za sprawą wydanego w 1917 roku w Kijowie dzieła Budownictwo Wiejskie. Ta napisana przystępnym językiem książka stała się nieocenionym źródłem wiedzy o technologii i zwyczajach budowlanych na ziemiach polskich w początku XX wieku i przyczynkiem do historii dworu, budownictwa i ziemiaństwa polskiego2. Poradnik Karola Iwanickiego także i dziś może okazać się również bardzo praktycznym i pomocnym przy projektowaniu i wznoszeniu solidnej architektury, zgodnej z najlepszą tradycją budowlaną. Książka dostępna jest w Księgarni Budujemy Dwór. Autor zadedykował ją Odbudowującej się Ojczyźnie jako cegiełkę do Jej gmachu. Warto o tym pamiętać przywracając cześć i pamięć architektowi.

Szkic Karola Iwanickiego z "Budownictwa Wiejskiego"
Szkic Karola Iwanickiego z „Budownictwa Wiejskiego”

Łukasz Górka

Przypisy:

1 – Projekt gmachu dla Polskiego Poselstwa w Angorze sporządzony w 1925 roku przewidywał budynek główny na rzucie wydłużonego prostokąta z trzema skrzydłami usytuowanymi prostopadle, na rzucie przypominający literę „E”. Dla funkcji reprezentacyjnych przeznaczone zostało piętro pierwsze korpusu głównego, a dla biurowych kondygnacja przyziemia. Mieszkania pomieścić miały skrajne skrzydła boczne. W elewacji zewnętrznej dominantę stanowił klasycystyczny dwukondygnacyjny portyk zwieńczony tympanonem. W kondygnacji przyziemia architekt przewidywał boniowanie pasmowe, a całość nakryta miała być dachem dwu- i wielospadowym, zgodnie z ukształtowaniem bryły. Powyższy cytat pochodzi ze streszczenia naukowego artykułu Moniki Kuhnke p.t. Gmach Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Ankarze i jego architekt Karol Iwanicki (1870-1940), który opublikowany został w Kwartalniku Architektury i Urbanistyki (4/2010).

2 – Dwór – polska tożsamość, M. Rydel, Poznań 2012, s. 195

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *