dwór z cegły

Materiał budowlany

Obrawszy miejsce do budynku, więc już gotuj co prędzej materyją. Ale rzeczesz, jaką? Odpowiadam, jeżeli podług zwyczaju polskiego – drzewo. Tym najwięcej budujemy, ale, moim zdaniem, źle i nieuważnie; częścią dla nietrwałości, częścią dla niebezpieczeństwa. Gdyż dom drewniany (jak mówią) jest stos drew dobrze ułożony. Więc i koszt, gdyby do rachunku przyszło, niewielą większy jest w murowaniu, zwłaszcza gdzie kamień jest bliski, zwłaszcza na jedno piętro, zwłaszcza gdy mury nazbyt nie szerokie. Ale że zwyczajnie Polacy lubią bez wszelkich zawodów i prętko budować i o drzewianych budynkach mówić będę.

My dziś, w przeciwieństwie do autora napisanej w roku 1659 „Krótkiej nauki budowniczej dworów…” , o drewnie mówić nie będziemy, ponieważ współcześnie z drewna buduje się statystycznie mało domów  (dwór drewniany będzie tematem oddzielnej LS). Równie ważną przyczyną wykluczenia drewna jako materiału z dzisiejszych rozważań jest fakt, iż ów autor zachęcał tych wszystkich, którzy kondycyji po temu i majętność mają z lasami (…) aby sobie cegielnie budowali. Warto zaznaczyć, iż tak popularny w  XIX wieku dwór ceglany, w XVII stuleciu stanowił jeszcze rzadkość z powodu utrudnionego dostępu do owego budulca. Cegły były kosztowne i dostępne tylko w większych miastach. Dziś sprawa wygląda zupełnie inaczej i cegła, a dokładniej pustak ceramiczny jest najodpowiedniejszym materiałem na ściany naszego dworu. Materiał konstrukcyjny muru jest jednak elementem, w którym można pójść na największe stylistyczne kompromisy (takie jak beton komórkowy etc.), ponieważ największe znaczenie przy tworzeniu i  trzymaniu się naszego historycznego wzoru dworu polskiego ma wykończenie.

dwór z cegły
Cegła największą popularnością cieszyła się w XIX wieku.

Kamień łupany, gdzie się znajdzie, wielka do murowania pomoc. Bo z niego wapno być może. Z samego jednak kamienia mur nietrwały, chyba gdy ciosany; ale to nie polskiej odwagi rzecz. (Tamże.) Ścianę z wapienia oglądać możemy w murze obronnym na Jasnej Górze. My jednak naturalne kamienie takie jak wapień, łupek, granit czy polne głazy powinniśmy wykorzystywać raczej przy tworzeniu cokołów, schodów, podestów, a także na przyporach chroniących narożniki naszego dworu. Na ściany najlepszy będzie biały tynk mineralny o klasycznej, szorstkiej fakturze. Chociaż w przeszłości zdarzały się również dwory i pałace wiejskie o innym kolorze ścian.

Dwór polski - sztukateria elewacji.

Ukazane na powyższym zdjęciu gzymsy oraz nadproża i opaski okienne pierwotnie spełniały funkcje konstrukcyjne, dlatego wykonywane były z omówionych wcześniej materiałów nośnych i pieczołowicie rzeźbione przez mistrzów w swym fachu. Dzisiaj takie czasochłonne i drogie procesy z wiadomych względów nie wchodzą w rachubę. Elementy elewacji zastąpić można gotowymi profilami styropianowymi (ewentualnie gipsowymi). Profile styropianowe wzmacniane włóknem szklanym i pokryte masą elewacyjną stosowane są bardzo często także do rekonstrukcji lub renowacji zabytkowych obiektów.

gont na dworze szlacheckim
Gont drewniany.

Pozostał nam dach. Tutaj również należy wybierać spośród materiałów naturalnych. Mogą to być wióry, strzecha (notabene dziś luksusowa i bardzo droga), gont drewniany widoczny powyżej albo klasyczna dachówka ceramiczna o kształtach i kolorach charakterystycznych dla dawnego dworu polskiego.

dachówka dwór polski
Charakterystyczna dla dworu polskiego dachówka karpiówka.
dachówka karpiówka w koronkę
Dachówka karpiówka układana była również na tzw. koronkę

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *