O stylu krajowym w budownictwie wiejskiem

O stylu krajowym w budownictiwie wiejskimKażdy kraj ma pewne cechy zewnętrzne, oryginalne, odróżniające go od krajów postronnych (…). Tak i naszemu krajowi właściwym był niegdyś oryginalny styl budownictwa, przynajmniej wiejskiego, wyrobiony wiekami, zastosowany do środków i materiałów budowlanych miejscowych, odpowiadający klimatowi krajowemu, potrzebom i zwyczajom mieszkańców. Niestety, wobec teraźniejszych prądów niwelacyjnych i skutkiem nowoczesnych stosunków kosmopolitycznych, jak zaciera się wszelka oryginalność i odrębność, tak i styl swojski budownictwa wiejskiego w kraju naszym coraz więcej zanika. (…) Wraz z upadkiem stylu krajowego zaciera się cecha kraju zewnętrzna rodzima, swojska…

[Zygmunt ks. Czartoryski]

Swego czasu największy polski dokumentalista dworów i historii ziemiaństwa, dr Maciej Rydel zastanawiał się nad tym, co powiedziałby dziś książę Czartoryski, widząc współczesne budownictwo wiejskie i miejskie mieniące się „dworkowym”… Co by powiedział? Hmm. Ciężko jest dziś jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie w imieniu wspomnianego, jednak wczytując się w wydane w 1896 roku dzieło „O stylu krajowym w budownictwie wiejskiem”, ze wstępu którego cytatem pozwoliłem sobie rozpocząć artykuł łatwo dojść do wniosku, że zadowolonym raczej by nie był.

Sytuacja ta uległaby na pewno zmianie gdyby każdy współczesny inwestor przez podjęciem decyzji o ostatecznym wyglądzie swojego przyszłego domu w stylu dworu sięgnął po wspomniane przemyślenia i wyciągnął z nich odpowiednie wnioski. Dotychczas ze względu na jedno jedyne wydanie (z 1896 roku!) było to praktycznie niemożliwe. Wspominam o tym wszystkim, ponieważ na rynku ukazał się właśnie reprint książki i dziś nic już nie stoi na przeszkodzie własnej edukacji wspomnianego inwestora. Choć być może edukacji tej jeszcze bardziej potrzebują współcześni architekci, którym to właśnie w sposób szczególny wydawca zadedykował wznowione dzieło, będące obok „Krótkiej nauki budowniczej dworów…” najważniejszym wydawnictwem poświęconym poszukiwaniu naszego narodowego stylu. Warto tutaj zaznaczyć, że książę Czartoryski w zestawieniu z XVII-wiecznym dziełem przypisywanym Opalińskiemu praktyczniej i przystępniej przybliża czytelnikowi szczegóły tegoż stylu. A o tym co dokładnie znajdziemy w książce najlepiej niech opowie sam autor [ze wstępu]:

Postaram się zestawić znamiona zasadnicze stylu krajowego w budownictwie wiejskiem i wykazać, że zgadzają się one wybornie z wymaganiami cywilizacyi nowoczesnej, że styl krajowy nadaje się bardzo dobrze do nowszych materiałów i sposobów budowania. Nie mówimy tu o stylu pomników historycznych i artystycznych.  Mamy jedynie na myśli styl krajowy w najprostszem budownictwie wiejskiem, we dworach, chatach i budynkach gospodarskich.
Przejdziemy kolejno najważniejsze i najelementarniejsze zasady stylu krajowego w budownictwie wiejskiem.
Porównamy ze sobą poszczególne okolice pod względem przechowania się w nich tegoż stylu krajowego.
Zastanowimy się wreszcie nad przyczynami jego upadku, mniej lub więcej na całym obszarze kraju, a wyginięcia jego już doszczętnego w niektórych okolicach i zobaczymy, że są względy przemawiające za uratowaniem i przywróceniem stylu krajowego w budownictwie wiejskiem.

Lektura obowiązkowa!

O stylu krajowym w budownictwie wiejskim - księgarnia

O stylu krajowym w budownictiw wiejskiem - okładka

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *